Memduh ÇELMELİ
dinkulturuahlakbilgisi.com
ALLAH İNSAN İLİŞKİSİ
Allah İnancı ve İnsan
dinkulturuahlakbilgisi.com
«Allah’a iman» İslam inanç sisteminin en başında gelir. İslam göre Allah'a inanma duygu ve
ihtiyacı doğuştandır. Yüce Allah, insanı inanma duygusu ve ihtiyacıyla yaratmıştır. «Fıtrat"
kavramı, insanın doğuştan yüce bir yaratıcıya inanacak şekilde yaratıldığını ifade etmektedir.
“Allah’ın nasıl bir misal getirdiğini görmedin mi?
Güzel sözü (iman), kökü sabit, dalları gökte olan
güzel bir ağaca benzetti. O ağaç, Rabbinin
izniyle her zaman meyvesini verir.” (İbrahim, 24-25)
İmandır o cevher ki ilahi ne büyüktür.
İmansız olan paslı yürek, sinede yüktür.
Mehmet Akif Ersoy
“Onlar ki bollukta da darlıkta da Allah için
harcarlar; öfkelerini yutarlar ve insanları
affederler. Allah da güzel davranışta
bulunanları sever.” (Âl-i İmrân suresi, 134)
“İman edip iyi işler yapan, namaz kılan ve
zekât verenler var ya, onların mükâfatları
Rableri katındadır. Onlara korku yoktur,
onlar üzüntü de çekmezler.” (Bakara, 227)
“Hiçbiriniz kendisi için istediğini (mümin)
kardeşi için istemedikçe (gerçek) iman
etmiş olamaz.” (Hadis-i Şerif)
«Her doğan (çocuk) fıtrat üzere doğar...»
Hz. Muhammed (s.a.v)
Allah'a inanmak, kendisinin niçin yaratıldığının ve nasıl bir hayat yaşaması gerektiğinin
farkında olmak demektir. Kalbe yerleşen imanın da davranışa dönüşmesi beklenir. İnanan
insan, Allah’a karşı görevini yerine getirdiği gibi insanlık için de faydalı olmaya çalışır. İman
ve amel bütünlüğü sağlanmalıdır.
“İman etmedikçe cennete giremezsiniz,
birbirinizi sevmedikçe de
iman etmiş olmazsınız.” (Hadis-i Şerif)
Allah’ın Varlığı ve Birliği
dinkulturuahlakbilgisi.com
Allah’a inanmak; O’nun varlığını ve birliğini kabul etmekle başlar.
İslam inancında Allah'ın birliği, tevhit inancının esası ve özüdür.
Kur'an, insanları, kendi yaratılışları, evrenin yaratılışı ve çeşitli varlıklar üzerinde düşünerek
Allah'ın varlığının ve birliğinin delillerini görmeye çağırır.
Kur’an, akıl ve gözlemle Allah’ın varlığını ve birliğini bulmada bizlere yol gösterir.
İnsanlar, basit çıkarımlarla da Allah’ın varlığı ve birliği fikrine kolaylıkla erişebilirler. Hayatta hiçbir şey
kendiliğinden ve tesadüfen olamaz. Tüm varlıkları meydana getiren bir sebep bulunur. Evren de
yoktan var olduğuna göre onu da yaratan bir güç vardır. O da Yüce Allah’tır.
Kur'an, insanın aklını ve duyularını kullanarak Allah'ın varlığına mutlaka ulaşılacağını öngörür.
Buna direnenleri ise sağduyudan sapmış, kalplerinde hastalık bulunan kimseler olarak tanımlar.
«İnkar edenler, göklerle yer bitişik iken, bizim onları ayırdığımızı ve diri olan her şeyi sudan
meydana getirdiğimizi görmediler mi? Hala inanmayacaklar mı?» (Enbiya, 30)
«Göklerin ve yerin yaratılması, dillerinizin ve renklerinizin farklı olması da onun (varlığının ve
kudretinin) delillerindendir. Şüphesiz bunda bilenler için elbette ibretler vardır.» (Rum, 22)
«Korku ve ümit kaynağı olarak şimşeği size göstermesi, gökten yağmur indirip onunla yeryüzünü
ölümünden sonra diriltmesi, onun (varlığının ve kudretinin) delillerindendir. Şüphesiz bunda
aklını kullanan bir toplum için elbette ibretler vardır.» (Rum, 24)
• Göklerin ve yerin yaratılması, • Gece ve gündüzün peş peşe gelmesi,
• Gemilerin denizlerde yüzmesi, • Yağmurla kupkuru toprağın canlanması,
• Çeşit çeşit canlının yeryüzünde dolaşması, • Rüzgarların ve bulutların hareket etmesi,
Düşünen ve araştıran bir toplum için Yüce Allah’ın varlığının delillerindendir. (Bakara, 164)
Allah’ın Varlığı ve Birliği
dinkulturuahlakbilgisi.com
Allah'ın Varlığı Birliği İle İlgili Ortaya Konan Deliller
Mükemmel varlık (Ekmel varlık) delili de denir.
Kozmolojik Delil
(Âlem Delili)
Teleolojik Delil
(Gaye Nizam Delili)
Ontolojik Delil
(Mükemmel Varlık Delili)
Dînî Tecrübe Delili
(Psikolojik Delil)
Ahlak Delil
Ontolojik Delil
Peygamberlerin geldiği dönemlerde inananların çoğu «mesajı getirenden ve mesajın içeriğinden dolayı» iman
etmişlerdir. Bunun yanında inanmak için mucize göstermesini isteyenler de olmuştur. Peygamberlerden sonraki
dönmelerde de çoğu kimse ailesinden, çevresinden öğrendikleriyle iman sahibi olurken iman etmek için aklî, bilimsel
delillere ihtiyaç duyanlar da olmuştur.
Allah’ın varlığı, birliği konusunda çeşitli deliller ortaya konmuştur.
Medinetü'l-Fâdıla adlı eserinde
İslam düşüncesinde ontolojik
delili ilk kullanan kişi Farabi'dir.
«Ben ve diğer varlıklar kendimizi yaratmış olsaydık mükemmel özelliklerle donatırdık. Hastalık, ölüm
gibi eksikliklerimiz olmazdı. Kendimizi her türlü noksanlıktan uzak yaratırdık. Öyle olmadığımıza göre
bizi yaratan başka bir varlık var ve mükemmel olan o varlıktır. O varlık da Tanrıdır.»
Batıda ontolojik delili
sistemleştiren
Descartes’dir.
“Tanrı, tanımı gereği, eksiklik içeremeyeceği için, O’na bir eksiklik ifade eden “var-olmama”
atfedilemez. O halde, Tanrı tanımı gereği, zorunlu olarak vardır.”
İnsanın Menevi Ruhi Aleminden Çıkarılan Deliller
Dış Alemden Çıkarılan Deliller
Akıldan Çıkarılan Deliller
Bu delilde Tanrı’nın varlığına, insan zihninde var olan “mükemmel
varlık” ya da “zorunlu varlık” düşüncesinden ulaşılır.